- రాష్ట్ర ఖజానా లెక్కల్లో ప్రాంతీయ అసమానతల చిత్రం
- ఆదాయంలో హైదరాబాద్ రారాజు.. వ్యయంలో రంగారెడ్డి ముందంజ..
- ఆరు నెలల ఆదాయ, వ్యయాల పద్దులో ఆసక్తికర గణాంకాలు
- మారుమూల జిల్లాల అభివృద్ధిపై ఆర్థిక వేత్తల ఆందోళన
హైదరాబాద్
తెలంగాణ రాష్ట్ర ఆర్థిక ముఖచిత్రం మరోసారి ఆసక్తికరమైన లెక్కలను బయటపెట్టింది. 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరం తొలి ఆరు నెలల (ఏప్రిల్ నుండి సెప్టెంబర్ దాకా) జిల్లాల వారీ ఆదాయ, ఖర్చుల నివేదిక రాష్ట్రంలోని ప్రాంతీయ ఆర్థిక అంతరాలను కళ్లకు కట్టినట్లు చూపిస్తోంది. రాష్ట్ర ఖజానాకు జమ అవుతున్న పైసల్లో రాజధాని హైదరాబాద్ జిల్లా తిరుగులేని ఆధిపత్యాన్ని చాటుకోగా, సర్కారు ఖర్చుల పద్దులో మాత్రం పక్కనే ఉన్న రంగారెడ్డి జిల్లా అగ్రస్థానంలో నిలిచింది. ఆర్థిక కార్యకలాపాల కేంద్రీకరణ, అభివృద్ధి పనుల కేటాయింపుల నడుమ ఉన్న స్పష్టమైన తేడాను ఈ గణాంకాలు తేటతెల్లం చేస్తున్నాయి.
రాబడిలో రాజధానిదే సింహభాగం:
తాజా నివేదిక లెక్కల ప్రకారం, తొలి ఆరు నెలల కాలంలో రాష్ట్ర రాబడి వసూళ్లలో హైదరాబాద్ జిల్లా ఏకంగా రూ. 84,746.81 కోట్ల భారీ ఆదాయంతో మొదటి స్థానాన్ని దక్కించుకుంది. రాష్ట్ర మొత్తం ఆదాయంలో సింహభాగం ఒక్క రాజధాని నుంచే రావడం విశేషం. వ్యాపార లావాదేవీలు, భారీ పరిశ్రమలు, సేవా రంగం, భూములు-ఇండ్ల అమ్మకాలు ఎక్కువగా ఈ నగరం పరిధిలోనే కేంద్రీకృతమై ఉండటమే ఇందుకు ప్రధాన కారణం. పన్నుల వసూళ్లు, రిజిస్ట్రేషన్ల రాబడి ఇక్కడ దండిగా నమోదవుతోంది. ఇక రూ. 18,486.84 కోట్ల వసూళ్లతో రంగారెడ్డి జిల్లా రెండో స్థానంలో నిలిచింది. నగర విస్తరణ ప్రభావం, పారిశ్రామిక వాడల అభివృద్ధి ఈ జిల్లా ఆదాయానికి బాగా కలిసొచ్చింది. ఆ తర్వాతి స్థానాల్లో నల్గొండ, వికారాబాద్, సంగారెడ్డి జిల్లాలు ఓ మోస్తరు వసూళ్లతో సరిపెట్టుకోగా.. జయశంకర్ భూపాలపల్లి, ములుగు, జనగామ జిల్లాలు ఆదాయ సేకరణలో ఆఖరి స్థానాల్లో ఉండిపోయాయి.
ఖర్చుల పద్దులో రంగారెడ్డి అగ్రస్థానం:
ఆదాయ ఆర్జనలో హైదరాబాద్ ముందుంటే, సర్కారు నిధుల ఖర్చు విషయంలో రంగారెడ్డి జిల్లా మొదటి స్థానంలో నిలిచింది. ఈ ఆరు నెలల కాలంలో రంగారెడ్డి జిల్లాలో అత్యధికంగా రూ. 3,428.35 కోట్ల మేర సర్కారు ఖర్చు నమోదైంది. విస్తారమైన భౌగోళిక పరిధి, శరవేగంగా జరుగుతున్న పట్టణీకరణ, మౌలిక వసతుల కల్పన, భూసేకరణ ఖర్చులు ఇందుకు కారణంగా నిలిచాయి.
సర్కారు ఖర్చుల్లో తర్వాతి స్థానాల్లో నిలిచిన జిల్లాల వివరాలు ఇలా ఉన్నాయి:
- నల్గొండ: రూ. 2,690.21 కోట్లు
- వరంగల్ నగర జిల్లా: రూ. 2,408.59 కోట్లు
- ఖమ్మం: రూ. 2,277.98 కోట్లు
- నిజామాబాద్: రూ. 2,153.36 కోట్లు
మరోవైపు, అటవీ ప్రాంతాలు మరియు మారుమూల జిల్లాలైన ములుగు రూ. 563.79 కోట్లు, జయశంకర్ భూపాలపల్లి రూ. 467.24 కోట్ల వ్యయంతో ఖర్చుల పరంగా బాగా వెనుకబడి ఉన్నాయి.
ఆర్థిక శాస్త్ర కోణం:
ఆర్థిక శాస్త్ర సూత్రాల ప్రకారం, ఏదైనా ఒక ప్రాంతంలో పెట్టుబడులు, మౌలిక వసతులు ఒకే చోట పోగుపడినప్పుడు అక్కడ ‘సంచిత వృద్ధి’ (అభివృద్ధి అంతా ఒకే దిక్కు కేంద్రీకృతం కావడం) జరుగుతుంది. హైదరాబాద్, రంగారెడ్డి జిల్లాల విషయంలో సరిగ్గా ఇదే జరుగుతోంది. నగరంలో పుడుతున్న సంపద, పన్నుల రూపంలో ఖజానాకు చేరుతోంది. అయితే, జిల్లాల మధ్య తలసరి ఆదాయ అంతరాలను తగ్గించాలంటే వెనుకబడిన జిల్లాలకు నిధుల కేటాయింపులు పెంచాల్సిన అవసరం ఉంది. కనీస మౌలిక వసతుల కల్పన, వ్యవసాయ ఆధారిత పరిశ్రమల ఏర్పాటు ద్వారానే మారుమూల పల్లెల్లో జనం కొనుగోలు శక్తిని పెంచవచ్చని ఆర్థిక నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
భవిష్యత్ ప్రణాళికలకు దిక్సూచి:
సర్కారు అమలు చేస్తున్న సంక్షేమ పథకాలు, సాగునీటి ప్రాజెక్టులు, పరిపాలనా ఖర్చులు జిల్లాల వారీగా మారుతున్న తీరును ఈ అర్ధ వార్షిక నివేదిక స్పష్టం చేస్తోంది. ఆదాయ వనరులు ఒకే దిక్కు కేంద్రీకృతమై, మిగతా జిల్లాలు సర్కారు సాయంపై ఆధారపడే పరిస్థితి దీర్ఘకాలంలో ఆర్థిక సమతుల్యతకు సవాలుగా మారే ప్రమాదం ఉంది. రాబోయే బడ్జెట్ కేటాయింపుల్లో వెనుకబడిన జిల్లాల ఆర్థిక స్వయం సమృద్ధికి పెద్దపీట వేయడానికి ఈ గణాంకాలు సర్కారుకు కీలక మార్గదర్శకంగా నిలవనున్నాయి.



